Jak czytać Wiedźmina? Chronologia wydarzeń oraz kolejność książek i opowiadań

Gdybym dostawał złotówkę za każdym razem, gdy ktoś pyta mnie o to, jak czytać to, czy tamto, to pewnie bym sobie życie inaczej ułożył. Mówiąc krótko, byłbym bogatym człowiekiem. Bardzo bogatym. Pisząc o czytaniu, myślę o kolejności, o tym od czego zacząć, co odpuścić. I o tym ma być ten tekst, który podobnie jak poprzednie – jak tak dalej pójdzie to trzeba będzie stworzyć jakąś serię – odpowie na fundamentalne pytanie. Tym razem brzmi ono tak:

Jak czytać Wiedźmina?

Pierwsza odpowiedź jaka się nasuwa to po prostu czytać. Pójść do biblioteki, skorzystać z tanich sklepów w internecie, gdzie można kupić książki lub po prostu pożyczyć od jakiegoś znajomego i zacząć czytać książki Andrzeja Sapkowskiego. Rzecz w tym, że przez kilkadziesiąt lat od powstania pierwszego opowiadania o Geralcie pojawiło się sporo problemów. Skupię na tym, aby uporządkować chronologię oraz przedstawić kolejność, która będzie, a przynajmniej powinna być najlepsza, jeżeli mamy zamiar przeczytać wszystkie książki o Geralcie.

Poniżej znajdziecie informacje przede wszystkim o opowiadaniach i o sadze. Bardzo ważne jest to, że owa chronologia to tylko propozycja. Jeżeli ktoś z Was uważa, że potrafi zaproponować bardziej adekwatną odpowiedź na to, jak powinno się czytać Wiedźmina, to komentarze są jego. Problem z chronologią wynika z pewnych rozbieżności pojawiających się w książkach i opowiadaniach, które dotyczą przede wszystkim datowania wydarzeń i późniejszych cytatów dotyczących tych wydarzeń. Przykładem może być ustalenie, czy akcja “Sezonu Burz” rozgrywa się w roku 1251 czy może jak każe nam sądzić sam Sapkowski w 1245. To bardzo ważne, bo okazuje się, że “wyprostowanie” datowania na przykład poprzez uważne zebranie cytatów odnoszących się do konkretnych wydarzeń pozwala na ustalenie “realnej” chronologii.

Kolejne akapity będą prezentowały tytuły, które należy czytać wraz z krótką informacją o tym, co to takiego oraz dlaczego pojawia się w tym, a nie innym miejscu. Kolejność czytania odpowiada kolejności akapitów. Istotne jest również to, że rozbiłem zbiory opowiadań, więc kierujcie się tytułami. Nie interesuje mnie też jakość poszczególnych pozycji, to musicie ocenić sami, więc jak coś się Wam nie spodoba, to zażalenia proszę wysyłać do autora konkretnego tytułu – przepraszam panie Andrzeju.

[alert type=red ]No i jeszcze raz zaznaczę to jest kolejność według chronologii wydarzeń, ustalona przede wszystkim przez fanów, więc tak, można się z nią nie zgadzać.[/alert]

1. “Droga, z której się nie wraca” (Opowiadania)

Opowiadanie, które ukazało się w 1988 roku na łamach miesięcznika “Fantastyka”. To na jego podstawie powstał komiks Bogusława Polcha “Droga bez powrotu”. Jest to opowiadanie istotne głównie z tego powodu, że w późniejszych utworach Sapkowski wraca do niego i do wydarzeń tu opisanych. To właśnie tu dowiecie się, kto prawdopodobnie jest ojcem Geralta.

2. “Ziarno prawdy” (Opowiadania)

Oryginalnie ukazało się w 1989 roku. Tu Geralt już się pojawia i teoretycznie jest to jego najwcześniejsza przygoda przyjmując za punkt orientacyjny lata w jakich rozgrywają się pozostałe historie. Oprócz Geralta poznajemy tu też Nivellena.

Stwór był człekokształtny, ubrany w podniszczone, ale dobrego gatunku odzienie, nie pozbawione gustownych, choć całkowicie niefunkcjonalnych ozdób. Człekokształtność sięgała jednak nie wyżej niż przybrudzona kryza kaftana – nad nią wznosił się bowiem olbrzymi, kosmaty jak u niedźwiedzia łeb z ogromnymi uszami, parą dzikich ślepi i przerażającą paszczą pełną krzywych kłów, w której, niby płomień, migotał czerwony ozór. – Andrzej Sapkowski, “Ostatnie życzenie”, s. 48

3. “Mniejsze zło” (Opowiadania)

Akcja rozgrywa się w roku 1231. Geralt zawitał w nim do Blaviken, gdzie zaproponowano mu zlecenie. Nie będę opisywać całej fabuły, bo to można sobie sprawdzić bez problemu w innych miejscach, ale jako ciekawostkę napiszę, że to opowiadanie posłużyło za podstawę scenariusza niesławnej ekranizacji przygód Geralta. Boli mnie to do teraz.

4. “Kraniec świata” (Opowiadania)

Tutaj poznacie Jaskra, który podróżuje razem z Geraltem. Akcja rozgrywa się w 1244 roku. Będą też elfy, bo porządne fantasy nie może obyć się bez tych długouchych lalusiów.

5. “Ostatnie życzenie” (Opowiadania)

Podobnie jak “Kraniec Świata” akcja rozgrywa się w 1244 roku. Tak jak tam poznaliśmy Jaskra, tak tu poznacie Yennefer, czyli taką Evę Green dla Geralta. Wielka miłość na wieki wieków, ale bez amen.

Yennefer
Yennefer/Alphacoders.com

6. “Sezon burz” (Powieści)

No, i teraz przechodzimy do pierwszego konkretu. Wydana w 2013 roku książka chronologicznie znajduje się mniej więcej gdzieś w okolicach poprzedniego opowiadania. Dlaczego? Opcje są tak jak wspomniałem na wstępie dwie:

  • Akcja rozgrywa się w 1245 roku – tak jak twierdzi Sapkowski.
  • Akcja rozgrywa się w 1251 roku – tak jak twierdzą dociekliwi fani, którzy rozwalili całą chronologię i tym samym dali mi sporo do myślenia.

Ja stawiam na fanów, bo dzięki ich dociekliwości kolejne wydarzenia mają większy sens. Bez względu jednak na to i tak akcja powieści rozgrywa się po “Ostatnim życzeniu”, więc książka powinna być kolejnym etapem Waszej przygody z Wiedźminem.

7. “Kwestia ceny” (Opowiadania)

Oficjalnie wydarzenia opisane w tym opowiadaniu rozgrywają się w roku 1250. Nieoficjalnie, składając do kupy kolejne fakty, dwa lata później. Tak czy inaczej w obu wypadkach mamy do czynienia z wydarzeniami po “Sezonie burz”.

8. “Wiedźmin” (Opowiadania)

Pierwsze opowiadanie w ogóle, które pojawiło się w 1986 roku. Wprowadza na scenę choćby Króla Foltesta. Choć wszyscy wiemy, że to tu najważniejszy jest Biały Wilk.

– Znak wiedźminski masz?
Nieznajomy znów sięgnął w rozcięcie kaftana, wygrzebał okrągły medalion na srebrnym łańcuszku. Na medalionie wyobrażony był łeb wilka z wyszczerzonymi kłami.
– Imię jakieś masz? Może być byle jakie, nie pytam z ciekawości, tylko dla ułatwienia rozmowy.
– Nazywam się Geralt.
– Może być i Geralt. Z Rivii, jak wnoszę z wymowy?
– Z Rivii.

Andrzej Sapkowski, “Wiedźmin” ze zbioru “Ostatnie życzenie”, s. 10

9. “Głos rozsądku” (Opowiadania)

W “Wiedźminie” kluczowe jest starcie Geralta ze Strzygą. To samo, które później mogliśmy oglądać w intrze do pierwszej gry z naszym protagonistą. O tym intrze:

Wydarzenia po walce z tą maszkarą zostały opisane w “Głosie rozsądku”.

10.  “Granica możliwości” (Opowiadania)

Tu Wiedźmin poluje na smoka. Konkretnie złotego smoka imieniem Villentretenmerth. W opowiadaniu znany jest też pod imieniem Borch. Co potrafi ów smok? Jego główną “sztuczką” jest umiejętność przemiany w dowolną istotę.

11. “Okruch lodu” (Opowiadania)

Znowu pojawia się Yennefer, więc wiecie, że będzie ciekawie.

Mnóstwo czarnych loków, blada trójkątna twarz, fiołkowe oczy, lekko skrzywione wargi, ładne ramiona, – zgrabna szyja, na szyi czarna aksamitka z gwiaździstym, skrzącym się od brylantów klejnotem. – Andrzej Sapkowski “Ostatnie życzenie”, s. 232

12. “Wieczny ogień” (Opowiadania)

Miecz Przeznaczenia
Okładka “Miecza przeznaczania”/Wyd. SuperNowa

Tu z kolei główne skrzypce gra Jaskier, który opowie Wam historię o tym, jak powstała jedna z jego najpiękniejszych ballad.

13. “Trochę poświęcenia” (Opowiadania)

Kolejne opowiadanie i znowu o miłości, czyli sile napędowej wszystkich problemów tego świata.

14. “Miecz przeznaczenia” (Opowiadania)

Akcja rozgrywa się w 1262 roku. Geralt poznaje Ciri i my też ją poznajemy. Jest to postać istotna, ale dlaczego tak jest wyjaśniać nie będę. Po prostu przeczytajcie.

Geralt spostrzegł, że niedaleko od czoła rozmigotanego stadka pędzi dziewczynka, równie chuda i rozwrzeszczana jak chłopcy, tyle że powiewająca jasnym warkoczem. — Andrzej Sapkowski “Miecz przeznaczenia”, str. 263

15.  “Coś więcej” (Opowiadania)

Przeskakujemy o dwa lata. Jest rok 1264. Geralt znowu spotyka Ciri. W tym samym roku Ciri przybywa do Kaer Morhen. Jest to ostatnie opowiadanie przed kolejnymi częściami sagi.

16. Wszystkie części sagi w kolejności podanej poniżej

Tu sprawa jest prosta, bo kolejne książki opowiadają następujące po sobie wydarzenia, więc nie ma się nad czym zastanawiać i tym samym czytamy:

  • Krew elfów,
  • Czas pogardy,
  • Chrzest ognia,
  • Wieża jaskółki,
  • Pani jeziora.

Tu gdzieś powinna też pojawić się gra. Konkretniej pierwsza część “Wiedźmina”, która rozgrywa się po wydarzeniach opisanych w wyżej wymienionych książkach.

17. “Coś się kończy, coś się zaczyna” (Opowiadania)

Spoza kanonu, które niekiedy traktowane jest jako alternatywne zakończenie dla całej sagi o przygodach Wiedźmina. Można przeczytać, strzyga Was przez to nie zabije.

Mam nadzieję, że taka prezentacja potencjalnej kolejności pomoże każdemu, kto budzi się w nocy zlany potem i jedyne, co potrafi z siebie wykrztusić to pytanie, jak ma czytać Wiedźmina. Podczas prac nad tekstem posługiwałem się swoją wiedzą oraz informacjami znalezionymi na stronach “Wiedźmińskiej Wiki”, forum Sapkowski.plWarowni Starego Morza.

Przeczytaj także:

[button color=”red” size=”big” alignment=”none” rel=”follow” openin=”samewindow” url=”https://lekturaobowiazkowa.pl/ksiazki/jak-czytac-lovecrafta-poradnik/”]Jak zacząć czytać Lovecrafta[/button] [button color=”red” size=”big” alignment=”none” rel=”follow” openin=”samewindow” url=”https://lekturaobowiazkowa.pl/ksiazki/jak-zaczac-czytac-swiat-dysku-poradnik”]Jak zacząć czytać Pratchetta[/button]
  • Dorota Kęsik

    Trochę się nie zgadzam. Na przykład “Sezon burz” moim zdaniem odstaje poziomem i jest trochę, mówiąc brzydko, “odgrzewanym kotletem”, dlatego nie do końca zasługuje na czytanie przed sagą i niektórymi z opowiadań. To bardzo subiektywne, jasne, ale ze względu na wtórność i tę czasową odległość to imo po sadze. “Droga z której się nie wraca” – to myślę, że łatwiej docenić po przeczytaniu chociaż kilku opowiadań z Geraltem w roli głównej. Np. po tym, gdzie Visenna się pojawia, nie pamiętam już tytułu.

    • Jaskier

      Zgadzam się.

      Najpierw obowiązkowo dwa tomy opowiadań, potem pięć części powieści. „Droga, z której się nie wraca”, „Coś się kończy, coś się zaczyna” w dowolnym momencie po zapoznaniu się z uniwersum i na końcu ewentualnie „Sezon burz”, który jest mocno słaby.
      A spoza kanonu wiedźmińskiego warto sięgnąć po pozostałe opowiadania z tomu „Coś się kończy, coś się zaczyna”, gdyż są zacne.

    • Jakość ma dla mnie drugorzędne znaczenie. W ten sposób cześć opowiadań powinno wylecieć lub wyładować na końcu, bo są kiepskie. Zamysł był ścisłe związany z chronologią. Jakość niech każdy oceni sam. Ale co do sezonu to jak najbardziej się zgadzam 🙂

  • Elim

    A co sądzisz o umieszczeniu w tym kanonie komiksów Macieja Parowskiego i Andrzeja Sapkowskiego?

    • Można, ale uznałem, że skupię się tylko na książkach wtrącając coś o grach – a zasadzie grze – i komiksach.

  • Ja zawsze czytałem Wiedźmina w ten sposób, że dwa zbiory opowiadań, później niedawno wydany Sezon burz, s następnie cała saga i na koniec ewentualnie “Coś się kończy, coś się zaczyna”. Dziwi mnie to, że trzeba wyjaśniać takie rzeczy – wszystko idzie wyszukać, przy odrobinie chęci 🙂 Rozumiem gdyby ktoś miał problem jak zacząć z twórczością Pratchetta to rozumiem, ale z Sapkowskim? No bez przesady 🙂

  • Stanisław Gęsiorski

    Bardzo ciekawa propozycja. Początkiem stycznia zacząłem czytać Wiedźmina i póki co idę kolejno książka po książce, według daty wydania zbiorów opowiadań i powieści. Ale zachowam sobie link do tego tekstu i za jakiś czas wrócę do Wiedźmina w opisanej tutaj chronologii wydarzeń. Pozdrawiam!

  • W sumie miałam w tym roku zrobić powtórkę z Wiedźmina i może spróbuję taką kolejność :D?
    Jeśli jednak chodzi o osoby początkujące, to proponowałabym nie bawić się w poszczególne opowiadania, tylko lecieć tomami:

    – Ostatnie życzenie
    – Miecz Przeznaczeni
    – Sezon Burz [choć wszyscy wiemy, że jest to tom słabszy i do szczęście nie koniecznie potrzebny]
    – Opowiadania “Droga z której się nie wraca” i “Coś się kończy coś się zaczyna” z antologii “Coś się kończy coś się zaczyna” [Tak, najpierw alternatywne zakończenie, żeby było zabawniej 😀 W sumie, wyszło ono przed Sagą, więc można poczuć się fani w tamtych czasach, którym wydawało się, że to będzie prawdziwe zakończenie]
    – Saga po kolei.

    Tak powinno być chyba prościej, jeśli ktoś chce tylko wiedzieć co najpierw pożyczyć z biblioteki 😉

  • Na szczęście już dawno przeczytałem wszystko co o Wieśku dostępne, ale nie chciałbym trafić na taki opis “Granic możliwości”, bo to duży spoiler. Biorąc pod uwagę, że na tekst trafią przede wszystkim ci, co nie czytali, trochę szkoda.

    Taka podpowiedź, zrobisz co zechesz 🙂

  • hanza2

    “Tu Wiedźmin poluje na smoka”

    Przecież Geralt nie polował na smoka. Owszem, pod koniec był zdecydowany go zabić mimo iż nie praktykował takich rzeczy i było to przeciwne jego filozofii postępowania w fachu. Nie mniej tak się nie stało i nie to było powodem dla którego uczestniczył w wydarzeniach opowiadania. No i spoiler, który niszczy całą zabawę z opowiadania; te dwie rzeczy wypadałoby usunąć i przeredagować akapit.

    Nie mniej dzięki Marcinie za twoją pracę i artykuły w tym serwisie.

    P.S.
    Skąd wiadomo w jakich latach toczą się wydarzenia z “Mniejszego Zła”, “Krańca Świata” i “Ostatniego życzenia”?

  • SMiki55

    Akcja “Mniejszego zła” nie rozgrywa się w 1231, ani “Krańca świata” i “Ostatniego życzenia” w 1244. Jest to po prostu niemożliwe biorąc pod uwagę datę urodzenia Jaskra i wiek, w którym zaczął pisywać wiersze. Z tego samego właśnie powodu nie należy umieszczać Sezonu burz w 1245.

  • Kamil

    Przeczytalem pierwsze 5 pozycji z listybi jestem zawiedziony…
    Bo gdy dobrałem się do pierwszego tomu -ostatnie życzenie (tak mi poradził kolega który książki czytał po parę razy) z książki mi zostało ok.150 stron bo takie opowiadania jak kraniec świata, mniejsze zło, ostatnie życzenie, itd. już przeczytałem dzieki temu “poradnikowi”.
    Moim zdaniem kolejnosc powinna być taka jaka wyznaczył sapkowski numerami tomów…

  • Już 3 razy podchodziłam do czytania Wiedźmina, ale nic z tego nie wychodziło. Dzięki Twojemu poradnikowi może zacznę od nowa