Siudmak
Wojeciech Siudmak "Diuna"

Jak czytać Diunę, czyli która kolejność jest najlepsza?

Kolejny raz czytam “Diunę” Franka Herberta. Książkę, którą kocham, z całego swego kurzego serca. To “Diunie” poświęciłem jeden z pierwszych wpisów na blogu. I tak, co jakiś czas, wracam na Arrakis. Polecam, rekomenduję, wychwalam pod niebiosa. Jest co. Niemniej zdałem sobie ostatnio sprawę, że są czytelnicy, którzy mają zagwozdkę. Dręczy ich odwieczne pytanie, na które odpowiedź wcale nie jest tak prosta, jak może się Wam wydawać. To pytanie brzmi:

Jak czytać Diunę?

Głupie? No, nie do końca, bo musicie wiedzieć, że cały cykl, który zapoczątkowała powieść pod tytułem “Diuna” wydana w 1965 roku, to w tej chwili już kilkadziesiąt pozycji. Kilka cykli, na które składają się powieści i opowiadania. Zacznijmy jednak od wyjaśnienia najważniejszego? Czym w ogóle “Diuna” jest? Ano to pytanie jest bardzo proste. To opowieść o feudalnym kosmicznym społeczeństwie. Wielkie rody kontrolują poszczególne planety układów słonecznych. Prowadzą wojny, knują, mordują, rządzą. W wolnych chwilach. Ich seniorem jest Imperator Padyszach, który oczekuje podporządkowania i daniny.

Pierwsza powieść z cyklu zapoczątkowała tematykę ekocentryczną w literaturze science fiction. Przedstawiła nam najważniejszych graczy i tytułową bohaterkę. Arrakis, pustynną planetę zwaną również Diuną. Dlaczego ta kupa piachu jest tak cenna? Bo na niej znajdują się złoża melanżu. Bynajmniej nie chodzi o to, że Arrakis jest największą imprezownią we wszechświecie. Melanż, przyprawa, to substancja, która umożliwia jasnowidzenie. To z kolei jest niezbędne m.in. do uniknięcia niebezpieczeństw jakie mogą Was spotkać podczas ponadwymiarowych podróży kosmicznych. Sam melanż jest z kolei nierozerwalnie złączony z cyklem życia i śmierci czerwi pustyni. Ikonicznych już olbrzymich istot, żyjących w piaskach Arrakis.

Pierwsza powieść zgarnęła w zasadzie wszystkie możliwe nagrody literackie i stała się absolutnym klasykiem gatunku. Jak wspomniałem, pozycji jest już ponad 20, jednak Frank Herbert napisał samodzielnie 6 powieści i są to:

  • “Diuna” (Dune, 1965),
  • “Mesjasz Diuny” (Dune Messiah, 1969),
  • “Dzieci Diuny” (Children of Dune, 1976),
  • “Bóg Imperator Diuny” (w innym wydaniu Bóg Cesarz Diuny; God Emperor of Dune, 1981),
  • “Heretycy Diuny” (Heretics of Dune, 1983),
  • “Diuna: Kapitularz” (w innym wydaniu Kapituła Diuną, Chapterhouse: Dune, 1985).

Do tego dochodzą opowiadania, wiersze. Po jego śmierci za “oprowadzanie nas” po Arrakis zabrał się jego syn Brian Herbert przy wsparciu Kevina J. Andersona. Z tej kolaboracji narodziły się kolejne pozycje. Ze względu na ich liczbę jest szansa, że będziecie czytać wszystko do końca życia. Waszego lub mojego, choć szybciej Waszego, bo ja jestem już stary niczym czerw. No dobrze, ale jak w takim razie czytać? Tak naprawdę opcje są trzy.

Opcja numer 1 – Moja

Nie mogę napisać, że to moja w stu procentach autorska propozycja, bo na pewno na świecie jest ktoś, kto zrobił dokładnie to samo przede mną. Niemniej wydaje mi się mimo wszystko najrozsądniejsza. Nie dlatego, że fabularnie zyskacie, ale dlatego, że nie będziecie musieli mieć wszystkiego lub/i wachlować kolejnymi książkami – o czym poniżej. Polega na tym, że:

  • Przeczytacie to, co powyżej w kolejności jak wyżej.
  • Później będziecie czytać jak chcecie i co chcecie.

Wynika to z tego, że perłą jest pierwsza powieść. Każda kolejna Herberta seniora jest słabsza (dyskusyjne) od poprzedniczki. Nie jestem też fanem syna, bo moim zdaniem mogło być lepiej choć jedno trzeba napisać. Syna i Andersona czyta się łatwiej. To jednak zostawiam Wam w ocenie.

Diuna Jodorowsky'ego
Jodorowsky “Diuna”

Opcja numer 2 – Cyklami

Prosta jak konstrukcja cepa. Czytacie tak, jak wydane zostały książki. Konkretnie to kolejne cykle. To powoduje, że kolejność jest następująca:

  1. “Kroniki Diuny”:
    • “Diuna”,
    • “Mesjasz Diuny”,
    • “Dzieci Diuny”,
    • “Bóg Imperator Diuny”,
    • “Heretycy Diuny”,
    • “Kapitularz Diuną”.
  2. “Preludium do Diuny”:
    • “Ród Atrydów”,
    • “Ród Harkonnenów”,
    • “Ród Corrinów”.
  3. “Legendy Diuny”:
    • “Dżihad Butleriański”,
    • “Krucjata przeciw maszynom”,
    • “Bitwa pod Corrinem”.
  4. “Droga do Diuny” – to zbiór opowiadań, powieść, zestaw usuniętych rozdziałów i scen zarówno z “Diuny” jak i “Mesjasza Diuny”.
  5. “Diuna 7”:
    • “Łowcy Diuny”,
    • “Czerwie Diuny”.
  6. “Bohaterowie Diuny”:
    • “Paul z Diuny”,
    • “Wichry Diuny”.
  7. “Wielkie Szkoły Diuny”:
    • “Zgromadzenie żeńskie z Diuny”,
    • “Mentaci Diuny”,
    • “Mistrzowie Miecza Diuny”.

W tym miejscu ciekawostka. Wydawnictwo REBIS kilka lat temu polecało tę kolejność ze względu na to i tutaj cytat:

Drugie rozwiązanie jest o tyle lepsze, że B. Herbert i K.J. Anderson we wszystkich swoich książkach rozwijają wiele rozbudowanych wątków, których znajomość może zepsuć lekturę dalszych (chronologicznie) tomów.

Źródło

Nie mam nic więcej do dodania, bo faktycznie jest to istotny powód. My tymczasem dobrnęliśmy do rozwiązania kolejnego, a to rozwiązania zakłada chronologię, ale wydarzeń.

To już kadr z filmu Davida Lyncha

Opcja numer 3 – Zgodnie z wydarzeniami

I tutaj dochodzimy do tego, co być może zainteresuje wielu z Was. Czytając w tej kolejności powinniście poznawać historię całego uniwersum zgodnie z wydarzeniami. Gotowi? Jak tak, to Wasza kolejność powinna wyglądać tak:

  1. “Polowanie na Harkonneów” – jest w “Drodze do Diuny”,
  2. “Dżihad Butleriański”.
  3. “Mek do bicia” – jest w “Drodze do Diuny”,
  4. “Krucjata przeciw maszynom”
  5. “Twarze męczenników” – jest w “Drodze do Diuny”,
  6. “Bitwa pod Corrinem”,
  7. “Zgromadzenia żeńskie Diuny”,
  8. “Mentaci Diuny”,
  9. “Czerwona plaga” – jest w zbiorze “Nawigatorzy Diuny”,
  10. “Nawigatorzy Diuny”,
  11. “Ród Atrydów”,
  12. “Ród Harkonnenów”,
  13. “Ród Corrinów”,
  14. “Paul z Diuny” (Część II, IV, VI),
  15. “Wedding Silk” – to chyba jest dostępne tylko w oryginale, jako e-book,
  16. “Wichry Diuny” (Część II),
  17. “Szepty kaladańskich mórz” – jest w “Drodze do Diuny”,
  18. “Diuna”
  19. “Paul z Diuny” (Część I, III, V, VII),
  20. “Wichry Diuny” (Część IV),
  21. “Droga do Diuny” – czyli opowiadanie,
  22. “Mesjasz Diuny”,
  23. “Wichry Diuny” (Część I, III, V),
  24. “Dzieci Diuny”,
  25. “Bóg Imperator Diuny”,
  26. “Heretycy Diuny”,
  27. “Dziecko morza” – jest w “Drodze do Diuny”,
  28. “Kapitularz Diuną”,
  29. “Skarb w piasku” – jest w “Łowcach Diuny”,
  30. “Czerwie Diuny”.

W ten sposób dobrnęliśmy do końca, chyba, bo mam wrażenie, że coś opuściłem. Jeżeli opuściłem, to dopiszę. Na razie Wam wystarczy. Proszę bardzo. Nie dziękujcie. No weźcie, przestańcie.

PS. Jak macie swoją propozycję kolejności, to zamieniam się w słuch.

More Stories
Najlepsze sagi sf
Przez ciemne zwierciadło, czyli najlepsze książki science fiction #1